Tebernüş Kireççi'ye SORU SOR

Jorn Utzon – Mimar

Sydney Opera Binası 28 Haziran 2007 tarihinde Dünya mirası seçildiğinde, hayattayken eseri bu ünvanı alan ikinci tasarımcı oldu. Jorn Utzon, Sydney Opera ve Kuveyt Ulusal Meclisi’nin yanısıra ülkesi Danimarka’da da bazı binaları tasarladı.


Eğlencede büyük indirim! Oyunlar 1 TL! Esenyurt TİKİ Eğlence Dünyası!


Jorn Utzon – Mimar

Jorn Utzon



Jorn Oberg Utzon kimdir?


Doğum: 9 Nisan 1918

Kopenhag, Danimarka

Ölüm 28 Kasım 2008 Kopenhag, Danimarka

Alanı: Mimar

Etkin yıllar: 1949 - 2008

Etkilendikleri: Alvar Aalto, Frank Lloyd Wright

Ünlü yapıtları: Sydney Opera Binası

Ödüller: Pritzker Mimarlık Ödülü



Jorn Oberg Utzon, 09 Nisan  1918’de dünyaya geldiği Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da 28 Kasım 2008 tarihinde hayata gözlerini kapayan mimardır. Dünyaca ünlü Sydney Opera Binası’nı tasarlayan Utzon, Sydney Opera Binası 28 Haziran 2007 tarihinde Dünya mirası seçildiğinde, hayattayken eseri bu ünvanı alan ikinci tasarımcı oldu.



Sidney Opera Binası hakkında detaylı bilgiler için tıklayın!



Danimarka medyası, Sydney Opera Binası’nın tasarımcısı Jorn Utzon’un, kalp krizinden öldüğünü duyurdu. Sydney Opera Binası, 2007 yılında BM örgütü UNESCO tarafından dünya mirası listesine eklenmişti. Utzon, Kuveyt Ulusal Meclisi’nin yanısıra ülkesi Danimarka’da da kimi binaları tasarlamıştı.


Utzon, 1957 yılında beklenmedik biçimde Sydney Opera Binası’nın tasarım yarışmasını kazanmıştı. Utzon, 2003 yılında dünyanın önde gelen mimarlık ödüllerinden Pritzker Ödülü’ne de layık görülmüştü.



Jorn Utzon – Mimar


Her ne kadar o güne kadar altı adet yarışmayı kazanmışsa da, bu yarışma uluslararası düzeyde kazandığı ilk yarışma oldu. Yarışmanın jüri üyelerinden ünlü mimar Eero Saarinen bu projeyi “dahiyane” olarak nitelendirerek başka hiçbir tasarımı onaylamayacağını duyurdu.


Farklı mimarisiyle dünyaca tanınan Sydney Opera Binası’nın Danimarkalı mimarı Jorn Utzon, 29 Kasım 2008 günü 90 yaşında öldü.



Jorn Utzon nerede eğitim aldı?


Jorn Utzon, Kopenhag’da, gemi mühendisi bir babanın oğlu olarak, dünyaya geldi. 1937 yılında Danimarka Kraliyet Sanat Akademisi’nde mimarlık okumaya başladı. Daha sonraları ünlü mimar Alvar Aalto ile çalıştı. Sonraları da Frank Lloyd Wright’in ABD’nin Arizona eyaletinde yer alan okulunu ziyaret etti. 1950 yılında Kopenhag’da kendi mimarlık ofisini açtı.



Sidney Opera Binası yarışmasını kazandıktan sonra neler oldu?


Jorn Utzon, yarışmayı kazanmasının ardından şematik tasarımda yer alan kabuk şekilleri geliştirmeye devam etti. Bu süreç içinde karşılaşttığı ilk büyük zorluk, iktidarda olan Cahill hükümeti'ninin bu projeye bir an önce başlaması için kendisine baskı uygulaması oldu. Proje 1959 yılında Ove Arup ve Ortakları adlı bir şirkete ihale edildi ve 1959 yılında, Jorn Utzon Danimarka’da iken inşaata başlandı.


Oldukça zor bir şekle sahip olan kabukların nasıl inşa edileceği sorusu mühendisleri uzun bir süre zorladı. Bu sorun bizzat Jorn Utzon tarafından 1961 yılında önerilen bir yöntemle halledildi. 1965’li yıllarda Avusturalya federal yönetiminin başına gelen Liberal Parti Başkanı Robert Askin bu projeye açıkça karşı çıkanlardandı. Kamu Hizmetleri Bakanlığı’na getirilen David Hughes ise bu projeye başkanından da daha olumsuz yaklaşıyordu. Bakan ile çatışmalar yaşamaya başlayan mimar en sonunda Şubat 1966 tarihinde görevinden istifa etmek zorunda kaldı ve bir daha dönmemek üzere Avustralya'dan ayrıldı.



Jorn Utzon’un hayatının son dönemleri nasıl geçti? 


Jorn Utzon projeyi bırakmak zorunda kaldığı zaman projenin büyük kısmı, özellikle kabukların inşaatı tamamlanmıştı ve tüm masraflar sadece 22.9 milyon dolar civarındaydı. Orijinal tasarımdan son derece uzak olan yeni iç mimari projesi ise 103 milyon dolara maloldu. Syndey Opera Binası 1973 yılında tamamlandı ve Kraliçe II. Elizabeth tarafından kullanıma açıldı. Jorn Utzon davet edilmediği gibi isminden de açılış töreninde bahsedilmedi. Ancak 17 Mayıs 1985 tarihinde Jorn Utzon’a Avusturalya’nın en önemli nişanlarından “Companion of the Order of Australia” verildi ve Sydney Opera Binası’nın özellikle giriş kısmınin yeniden tasarlanması için davet edildi.



Jorn Utzon, Pritzker Mimarlık ödülünü ne zaman kazandı?


2003 yılında ise mimarlık alanındaki en prestijli ödüllerden birisi kabul edilen Pritzker Mimarlık Ödülü’nü kazandı. Mart 2006 tarihinde Kraliçe II. Elizabeth, Jorn Utzon’un yeniden tasarladığı Sydney Opera Binası bölümlerinin açılışını yaptı. Sağlık durumu kötüye giden mimar, inşaat sürecinde Danimarka’dan Avusturalya’ya gidemediği gibi, açılış törenine de katılamadı. Törene kendisi adına, mimar olan oğlu Jan Utzon katıldı. Sydney Opera Binası 28 Haziran 2007 tarihinde Dünya mirası listesine alındı.


Jorn Utzon, 29 Kasım 2008 günü uykusunda bir kalp krizi sonucu Kopenhag'da vefat etti. Öldüğünde 90 yaşında olan mimarın, geçmişte geçirdiğı birkaç kalp ameliyatı nedeniyle zaten zayıf düştüğü ve bu nedenle öldüğü bildirildi.



Jorn Utzon’un ünlü projeleri hangileridir? 


1949–1951: Su Kulesi, Bornholm, Danimarka

1950–1952: Kendine Ait Müstakil Evi, Hellebæk, Danimarka

1953–1955: Middelboe Evi, Holte, Danimarka

1956–1960: Kingo Evleri, Elsinore, Danimarka

1954–1966: Elineberg Evleri, Helsingborg, İsveç (Erik ve Henry Andersson tarafından inşa edilmiştir)

1956–1958: Planetstaden Toplu Konutları, Lund, İsveç (Erik ve Henry Andersson tarafından inşa edilmiştir)

1956–1973: Sydney Opera Binası, Sydney, Avustralya

1959–1965: Fredensborghusene, Fredensborg, Danimarka

1959–1960: Melli Bankası, Tahran, İran

1962–1966: Hammershoj Sağlık Merkezi, Elsinore, Danimarka (Birger Schmidt tarafından inşa edilmiştir)

1968–1976: Bagsværd Kilisesi, Bagsværd, Danimarka

1969: Espansiva inşaat sistemi, pre-fabrik aile evleri, Danimarka

1971–1973: Can Lis (Kendine ait müstakil ev), Majorca, İspanya

1972–1984: Kuveyt Ulusal Meclis Binası, Kuveyt şehiri, Kuveyt

1985–1987: Paustian Mobilya Dükkanı, Kopenhag, Danimarka

1991–1994: Can Feliz, Majorca, İspanya

1989 Skagen Odde Doğa Merkezi, Danimarka (oğlu Jan Utzon tarafından 1999-2000 tarihleri arasında tamamlanmıştır)



Jorn Utzon hangi ödüllerin sahibi olmuştur? 


1978 RIBA Kraliye Altın Madalyası

1982 Alvar Aalto Madalyası

1992 Sir John Sulman Madalyası

1992 Wolf Ödülü

1998 Sonning Ödülü

2003 Pritzker Mimarlık Ödülü 

(Kaynak: Vikipedi)